Etyka w pracy

Autor: Jadwiga Stach; Ostatnia aktualizacja: 29.04.2026

Czy Twoi uczniowie wiedzą, czym jest etyka w pracy? A może to zagadnienie jest dla nich całkiem abstrakcyjne? Nasz pomysł na lekcję pomoże Ci wprowadzić młodych ludzi w ten ważny temat.

Ten pomysł w formacie PDF znajdziesz tutaj.

Zajęcia krok po kroku

Wstęp

Zapytaj uczniów, czy słyszeli kiedyś określenia „etyka pracy”, „etyka zawodowa”, „kodeks etyki zawodowej” i czy orientują się co one znaczą. Odpowiedzi możecie zapisywać na tablicy/kartkach papieru.

Następnie przeczytajcie na głos zanotowane pomysły. Jeśli uczniowie mają problem z określeniem znaczenia  tych pojęć, przedstaw im poniższe definicje:

Etyka zawodowa – według encyklopedii PWN jest to zespół norm wyznaczających określone obowiązki moralne związane z wykonywanym zawodem i społecznymi stosunkami zawodowymi.

Dokument, w którym spisano normy, zasady moralne, obowiązujące w konkretnym zawodzie, to kodeks etyki zawodowej (np. Kodeks Etyki Adwokackiej, Kodeks Etyki Zawodowej Architektów, Kodeks Etyki Lekarskiej).

Porozmawiajcie:

• Jak uczniowie rozumieją przytoczone definicje?
• Co oznacza słowo „moralnie”?
• Co oznacza, że ktoś zachowuje się etycznie w pracy?
• Czy tylko osoby pracujące na odpowiedzialnych stanowiskach powinny zachowywać się etycznie?
• Jakie zachowania mogą być uznawane za nieetyczne bądź na granicy etyki?

Ćwiczenie 1

Aby pokazać uczniom jakie postawy w pracy są uczciwe, a które nie, przeprowadź poniższe ćwiczenie.

Uczniowie pracują indywidualnie. Rozdaj uczniom wydrukowane i wycięte karteczki z  opisami różnych zachowań, a także wydrukowane kartki A4 z napisami Etyczne i Nieetyczne (Załącznik 1). Każdy uczeń powinien dostać komplet karteczek i dwie kartki A4.

Poproś uczniów o ocenienie, które zachowania i postawy są moralnie dopuszczalne, a które nie. Poinstruuj grupę, żeby opisy konkretnych zachowań przyporządkowali odpowiednio do  kartki z napisem Etyczne lub Nieetyczne.

(Rozwiązanie znajdziesz w Załączniku 2).

Zapytaj uczniów, czy mieli problem z przyporządkowaniem któregoś z zachowań, a następnie przeczytaj im rozwiązanie tego ćwiczenia.

Zwróć uwagę uczniów na to, że niektóre z pozoru nieetyczne zachowania mogą takie nie być w konkretnej sytuacji, np.:

• jeśli komuś zepsuje się w domu drukarka, a pilnie potrzebuje wydrukować ważny dokument i poprosi przełożonego o zgodę na skorzystanie z drukarki firmowej – nieetyczne jest za to nagminne korzystanie z drukarki w biurze „bo jest za darmo”;
• jeśli ktoś potrzebuje  wcześniej wyjść z pracy bo np. ma umówioną wizytę u lekarza, poinformuje o tym pracodawcę  i zaproponuje, że innego dnia zostanie dłużej – nieetyczne jest za to częste/codzienne opuszczanie  pracy wcześniej;
• jeśli pracownik wykona telefon w prywatnej sprawie podczas przerwy lub, gdy  odbierze połączenie od kogoś z rodziny, kto dzwoni w ważnej sprawie (choroba, awaria w domu) i zakończy rozmowę tak szybko, jak to jest możliwe – nieetyczne jest za to plotkowanie przez telefon i lekceważenie przez to swoich obowiązków.

Ćwiczenie 2

Etyka w konkretnych zawodach

Do wypisanych na karteczkach zachowań postarajcie się przyporządkować znane uczniom zawody, których dana kwestia może dotyczyć. Możecie wykonać to ćwiczenie wspólnie całą klasą, możesz też podzielić uczniów na grupy.

Następnie, gdy wyczerpią się pomysły, przejdźcie do Mapy Karier i za pomocą kostki losujcie zawody. Przy każdej wylosowanej profesji zastanówcie się, na jakie dylematy etyczne narażone mogą być osoby wykonujące ten zawód?

Ćwiczenie 3

Nie tylko pracownicy są zobowiązani do uczciwości w pracy, ale również pracodawcy. To ćwiczenie pomoże uczniom zrozumieć , jakie zachowania ze strony pracodawców są nieuczciwe.

Podziel klasę na 3-4 osobowe grupy i rozdaj im puste kartki A4. Każdy zespół  ma za zadanie wypisać przykłady nieetycznych zachowań pracodawców. Na wykonanie ćwiczenia przeznacz ok. 10 minut.

Nasze podpowiedzi:

• niewypłacanie pensji na czas,
• podsłuchiwanie rozmów,
• nagrywanie pracowników,
• zmuszanie pracowników do korzystania z pirackich wersji oprogramowania,
• zmuszanie do nadgodzin,
• wymaganie od pracowników dostępności 24/7,
• wywieranie presji do wzięcia urlopu w takim terminie, który  pasuje pracodawcy, a nie pracownikowi,
• zmuszanie pracownika do używania prywatnego sprzętu.

Powiedz uczniom, że kiedy skończą im się pomysły to mogą szukać informacji w internecie.

Po upłynięciu ustalonego czasu, przyczepcie kartki z odpowiedziami do tablicy. Sprawdźcie, które propozycje się powtarzają i czy jest coś, co budzi wątpliwości uczniów, itp.

Ćwiczenie 4

Poproś uczniów o wykonanie naszego interaktywnego quizu dotyczącego prawidłowego reagowania na nieetyczne zachowanie pracodawcy.

Podsumowanie

Podyskutujcie:

• Gdzie przebiega granica między tym, co akceptowalne, a tym, co nie?
• Do kogo można się zwrócić o poradę?
• Czy warto na ten temat rozmawiać ze współpracownikami/przełożonymi?

Przywołaj znany cytat Antoniego Słonimskiego: „Jeśli nie wiesz, jak należy się w jakiejś sytuacji zachować, na wszelki wypadek zachowuj się przyzwoicie”.

Jeśli przeprowadziłaś/eś zajęcia na podstawie tego pomysłu na lekcję, będziemy wdzięczni za wypełnienie anonimowego formularza feedbacku. Dzięki Twojej opinii będziemy mogli ulepszać nasze obecne i kolejne scenariusze zajęć. Dziękujemy za Twój wkład w rozwój Mapy Karier!

Jeśli chcesz się z nami skontaktować, napisz do nas na adres kontakt@mapakarier.org.

Inne pomysły na lekcje, które mogą Ci się spodobać:

• Wiedza szkolna i rynek pracy - to się łączy
• Warto mieć wartości, czyli co jest dla mnie ważne w pracy?
• Odrzuć stereotypy, postaw na kompetencje