Praca przed 18-tką - praktyczny poradnik

Czy wiesz, że w Polsce możesz zacząć legalnie zarabiać jeszcze przed ukończeniem 18 lat? Sprawdź, jakie prace i na jakich warunkach możesz wykonywać.

Zasadniczo przepisy polskiego prawa zezwalają na pracę na podstawie umowy o pracę osobom, które mają od 15 do 18 lat. 

Jeśli ukończysz 15 lat, możesz zostać zatrudniony/a w celu przygotowania zawodowego. Oznacza to, że masz możliwość rozpoczęcia kształcenia dualnego w danym zawodzie, przyuczenia do wykonywania określonej pracy lub nauki zawodu u pracodawcy. Wtedy zarówno pracujesz, jak i zdobywasz wiedzę teoretyczną i konkretne umiejętności, niezbędne do pracy w danym zawodzie.

Więcej o tym, czym jest i jak wygląda kształcenie dualne, przeczytasz [tutaj>>](https://mapakarier.org/blog/139/czym-jest-i-jak-wyglada-ksztalcenie-dualne-w-rzemiosle/). 

Kształcenie dualne w rzemiośle, przyuczenie zawodowe i nauka zawodu kończą się egzaminem zawodowym. 

**Ważne! Pracowników młodocianych do ukończenia 18 roku życia dotyczy także obowiązek szkolny, co oznacza, że jednocześnie musisz kontynuować naukę.**

Jeśli masz ukończone 16 lat, możesz zacząć pracę nie związaną ze zdobywaniem konkretnego zawodu/wykształcenia zawodowego. Może to być tylko jedna z prac lekkich, takich jak np.:

*Źródło:* [https://www.pip.gov.pl/dla-sluzb-bhp/porady-prawne/zatrudnianie-pracownikow-mlodocianych](https://www.pip.gov.pl/dla-sluzb-bhp/porady-prawne/zatrudnianie-pracownikow-mlodocianych)

Pracodawca, który planuje Cię zatrudnić, musi przygotować spis prac lekkich, które będzie chciał Ci powierzyć, i skonsultować go z lekarzem medycyny pracy. Taką listę musi następnie  zatwierdzić jeszcze okręgowy inspektor pracy. Te procedury służą temu, żeby mieć pewność, że wykonywane przez Ciebie zadania nie będą zbyt niebezpieczne lub obciążające dla Twojego zdrowia.  

Będziesz też musiał/musiała spotkać się z lekarzem medycyny pracy, który skieruje Cię na wstępne badania – lekarz musi ocenić, czy możesz pracować na konkretnym stanowisku. Pracodawca będzie musiał zapewnić Ci szkolenie z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy – podobnie jak dorosłym pracownikom. 

Tak jak pełnoletni pracownicy, podpiszesz też umowę, w której zostaną zawarte szczegóły dotyczące czasu pracy, zadań zawodowych i wynagrodzenia. Możesz zostać zatrudniony/zatrudniona na umowę o pracę lub umowę zlecenie. Chcesz wiedzieć, czym się od siebie różnią? Sprawdź tę infografikę:

*Źródło:* [https://prawawpracy.pl/](https://prawawpracy.pl/)

Więcej o różnicach między konkretnymi typami umów przeczytasz [tutaj>>](https://mapakarier.org/blog/159/umowa-o-prace-zlecenie-dzielo-a-moze-b2b-praktyczny-przewodnik-po-umowach/).

Jeżeli masz mniej niż 16 lat, możesz wykonywać czynności zarobkowe na rzecz określonych podmiotów,  nie tylko w celu zdobycia zawodu, ale również po to, by zdobywać nowe doświadczenie i rozwijać swoje kompetencje. Musisz jednak spełnić następujące warunki:

Czego nie możesz robić w pracy przed 18-tką?

Nie możesz wykonywać prac niebezpiecznych dla Twojego  życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego, takich jak:

Nie możesz także pracować przy sprzedaży alkoholu i wyrobów tytoniowych.

Wykaz prac, których nie mogą wykonywać pracownicy młodociani, znajdziesz [tutaj>>](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230001240/O/D20231240.pdf).

**Ważne! Jeśli masz 16 lat lub więcej możesz wykonywać niektóre prace wzbronione tylko jeżeli jest to niezbędne do odbycia przygotowania zawodowego.** **Zatrudnienie takie nie może mieć charakteru** **pracy** **stałej, lecz ma ograniczać się do zaznajamiania Ciebie z czynnościami niezbędnymi do odbycia przygotowania zawodowego.**

Ile godzin dziennie możesz pracować przed 18-tką?

**Ważne! Jeśli będziesz pracować dłużej niż 4,5 godziny w ciągu doby, pracodawca musi Ci zapewnić 30 minutową przerwę. Długość tej przerwy wlicza się do czasu pracy – czyli np. jeśli pracowałeś 5 godzin danego dnia, to Twój czas pracy wynosi 5,5 godziny.**

Ważne! Jeśli pracujesz u więcej niż jednego pracodawcy – np. sprzątasz w jednym miejscu, a w innej firmie zbierasz truskawki, to musisz drugiemu pracodawcy przynieść zaświadczenie o zatrudnieniu w pierwszym miejscu pracy, żeby mógł ustalić, na ile godzin może Cię zatrudnić**. Limit czasu pracy obowiązuje łącznie u wszystkich pracodawców – czyli np. jeśli w wakacje możesz pracować maksymalnie 7 godzin na dobę, to u jednego pracodawcy np. 4 h, a u drugiego 3 h).**

**Pracodawca nie może Cię zatrudniać w godzinach nocnych, czyli między 22:00 a 6:00, ani w godzinach nadliczbowych.**

Nocna przerwa w pracy w Twoim przypadku musi trwać nieprzerwanie co najmniej 14 godzin. To znaczy, że np. jeśli jednego dnia skończysz pracę o 20:00, to pracodawca nie może wymagać od Ciebie rozpoczęcia pracy następnego dnia o 7:00 rano. Możesz zacząć pracę najwcześniej o 10:00.

Przysługuje Ci też w każdym tygodniu pracy prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, przypadającego na niedzielę.

A co z urlopem, gdy pracujesz przed 18-tką?

Po przepracowaniu 6 miesięcy na umowę o pracę uzyskasz prawo do 12 dni roboczych urlopu, a po kolejnych 6 miesiącach – do 26 dni. To oznacza, że łącznie w pierwszym roku pracy będziesz mieć 38 dni urlopu (12+26).

W każdym następnym roku pracy będzie przysługiwać Ci 26 dni urlopu, aż do roku, w którym ukończysz 18 lat – wtedy będziesz mieć do wykorzystania 20 dni na wypoczynek.

Jeśli jednocześnie chodzisz do szkoły i pracujesz, urlop możesz wykorzystać tylko w trakcie ferii zimowych lub wakacji.

Twoje wynagrodzenie nie może być niższe niż minimalne stawki ustalone na dany rok. W 2025 r. stawki wynoszą:

**Wynagrodzenie brutto** to całkowita płaca przed odliczeniem podatków oraz składek.

Rozpoczynając pracę jako osoba niepełnoletnia możesz zdobyć pierwsze doświadczenia zawodowe i zacząć zarabiać własne pieniądze. Możesz też jednocześnie zdobyć kwalifikacje do wykonywania konkretnego zawodu. Będziesz pracować krócej niż pełnoletni pracownicy, a zakres Twoich obowiązków będzie mniejszy - dzięki temu praca nie będzie dla Ciebie zbyt obciążająca i pozwoli Ci spokojnie kontynuować naukę.

Mamy nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci zrozumieć, na jakich zasadach możesz pracować przed ukończeniem 18. roku życia. Jeśli masz jeszcze jakieś pytania lub wątpliwości, zajrzyj na stronę kampanii Państwowej Inspekcji Pracy [Legitna praca.](https://prawawpracy.pl/)

Masz pytania? A może masz pomysł na temat kolejnego wpisu? Napisz do nas: kontakt@mapakarier.org. Więcej karierowych wskazówek znajdziesz na [instagramie Mapy Karier](https://www.instagram.com/mapa.karier/) - zaobserwuj nas!

Inne artykuły na blogu, które mogą Ci się spodobać:

Specjalistka ofert cyfrowych

Projektantka emocji

Projektantka magazynów energii

Specjalistka zaawansowanej odzieży

Branża budowlana – przyszłościowe ścieżki kariery

Wyobraź sobie, że zamiast w swoim domu czy bloku mieszkasz w słomianej lepiance lub namiocie, zajęcia lekcyjne odbywają się „pod chmurką”, a zakupy robisz na straganie… Prawdopodobnie tak wyglądałby świat, gdyby nie powstała branża budowlana. Jakie są możliwości pracy w budownictwie i dlaczego jest to obszar uznawany za przyszłościowy? Ten artykuł zaspokoi Twoją ciekawość.

**Artykuł powstał we współpracy z firmą STRABAG.**

Branża budowlana stanowi jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki, **zajmującą się tworzeniem, modernizacją i utrzymaniem obiektów**, z których korzystamy na co dzień. Obejmuje zarówno budowę domów i bloków mieszkalnych, jak i dużych budynków przemysłowych, dróg, mostów czy tuneli. Jest to bardzo zróżnicowany i rozbudowany sektor, w którym pracuje tysiące specjalistów z różnorodnych dziedzin.

Jakie konkretnie zawody możesz tu znaleźć? W zasobach [Mapy Karier](https://mapakarier.org/) przeczytasz opisy ponad 60 ścieżek kariery z [branży budowlanej](https://mapakarier.org/kategorie/branza/budownictwo/m/).

Poznasz profesje bezpośrednio zaangażowane w proces powstawania budynków i konstrukcji, takie jak [monter zabudowy](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/2111/k/monterka-zabudowy/m/monter-zabudowy/), [operatorka maszyn ziemnych](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1422/k/operatorka-maszyn-ziemnych/k/operatorka-maszyn-ziemnych/), [inżynier budownictwa kolejowego](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1361/k/inzynierka-budownictwa-kolejowego/m/inzynier-budownictwa-kolejowego/) czy też [specjalista budowy dróg](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1862/k/specjalistka-budowy-drog/m/specjalista-budowy-drog/), ale również te, których zadaniem jest projektowanie obiektów bądź ich wnętrz – [projektantka dostępności](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/2169/k/projektantka-dostepnosci/k/projektantka-dostepnosci/), [dyrektorka rozwoju i realizacji projektów budowlanych](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/2075/k/dyrektorka-rozwoju-i-realizacji-projektow-budowlanych/k/dyrektorka-rozwoju-i-realizacji-projektow-budowlanych/) czy [aranżer wnętrz](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1522/k/aranzerka-wnetrz/m/aranzer-wnetrz/).

Przyjrzyj się również zawodom, które odgrywają rolę w procesie zielonej transformacji i są związane ze zrównoważoną energią (m.in. [monter fotowoltaiki](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1452/k/monterka-fotowoltaiki/m/monter-fotowoltaiki/)).

Warto zwrócić też uwagę na profesje oznaczone jako przyszłościowe. Jak zapewne wiesz, w Mapie Karier za zawody przyszłości uznajemy te, które dopiero powstaną lub pojawiły się na rynku pracy całkiem niedawno. Z naszych zasobów dowiesz się więcej na temat profesji takich jak [kontroler jakości powietrza](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1254/k/kontrolerka-jakosci-powietrza/m/kontroler-jakosci-powietrza/), [projektantka budynków autonomicznych](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1153/k/projektantka-budynkow-autonomicznych/k/projektantka-budynkow-autonomicznych/) czy też [kosmiczny architekt](https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1729/k/kosmiczna-architektka/m/kosmiczny-architekt/)

Praca na budowie to przyszłość, dlatego że…

Zatem skoro już o przyszłości mowa, to zastanówmy się dlaczego w erze cyfryzacji i wyścigu sztucznej inteligencji z człowiekiem, to właśnie budownictwo stanowi przyszłość rynku pracy. Choć AI zapewne posiada teoretyczną wiedzę dotyczącą projektowania, konstruowania czy też innych procesów, które zachodzą podczas powstawania różnego rodzaju budynków, to pamiętaj, że żadna teoria w praktyce nie zbuduje nawet małego obiektu.

„Sztuczna inteligencja nie zastąpi roli kierownika budowy, nie weźmie odpowiedzialności za projekt, nie zastąpi relacji międzyludzkich” – nie bez powodu akurat te slogany wybrzmiały w rolkach, które powstały specjalnie z myślą o Tobie – Młodej Osobie, która stoi u progu podjęcia tej ważnej decyzji – w którym kierunku zawodowym podążać?

Rolki znajdziesz na [Instagramie Mapy Karier](https://www.instagram.com/mapa.karier/).

Przyszłość budownictwa w dużej mierze wynika zatem z faktu, że siła ludzkich rąk oraz precyzja w wykonywaniu zadań technicznych prawdopodobnie nigdy nie zostaną zastąpione maszynami.

Co jednak ciekawe, o przyszłości branży budowlanej możemy mówić również w kontekście wykorzystywania w pracy nowoczesnych technologii. Obecnie coraz większy nacisk kładzie się na automatyzację, energooszczędność, czy też cyfrowe projektowanie.

W tym artykule chciałabym przybliżyć Ci charakterystykę profesji, która w przypadku branży budowlanej może wydawać się nieoczywista, a czy można ją uznać za przyszłościową? To już pozostawiam Twojej ocenie.

Specjalista ds. zakupów – poznaj Zuzannę i jej historię zawodową

Nie pomyliłaś/eś się – nadal czytasz artykuł o branży budowlanej. Bez zakupu profesjonalnych materiałów i sprzętu z pewnością ciężko byłoby wybudować jakikolwiek obiekt. Miałam okazję porozmawiać z Zuzanną, która swoją przygodę z branżą budowlaną rozpoczęła od studenckich praktyk w ramach programu LATO w Biurze Zakupów Centralnych w firmie [STRABAG](https://www.strabag.pl/). Nasza bohaterka wspomina, że sposób ich realizacji nie był standardowy, gdyż powszechną i najczęściej wybieraną formą praktyki w obszarze budownictwa jest praca na budowie w roli asystenta inżyniera lub kierownika budowy. Zuzia od początku czuła jednak, że zdecydowanie lepiej odnajdzie się w biurze, pozostając jednocześnie w systematycznym kontakcie z budową. Praca w Biurze Zakupów Centralnych dała jej możliwość połączenia obu tych funkcji.

Gdy jakiś czas później Zuzanna ukończyła studia inżynierskie i obroniła się na ocenę bardzo dobrą, została zatrudniona na stanowisku Młodszego Specjalisty do spraw Zakupów.

Zapytałam ją o to, co należy do jej głównych obowiązków i uzyskałam szczegółową odpowiedź: „Po otrzymaniu wniosku zakupowego od budowy, **przygotowuję zapytanie ofertowe**, co bywa czasochłonne, ponieważ **żeby dobrze je przygotować trzeba dokładnie przeanalizować dokumentację techniczną i specyfikację,** żeby wiedzieć co jest do zakupienia i o co pytać podwykonawców. Po wysłaniu zapytania zbieram oferty, które zostawiam do wspólnego mianownika, żeby móc je porównać i wiedzieć na czym stoję. Następnie organizuje spotkanie podwykonawców i pracowników budowy, gdzie wspólnie omawiamy zakres prac do wykonania”. Zuzia podkreślała, że w jej pracy istotne jest także bazowanie na doświadczeniu podwykonawców, szczególnie pod kątem oferowanych rozwiązań technologicznych.

Zapewne wiesz z zajęć doradztwa zawodowego (lub innej sfery życia), że kompetencje to coś, bez czego w świecie zawodowym nie sposób się obejść. **Kompetencje to inaczej zakres naszej wiedzy, doświadczenia i umiejętności.** Jako osoba młoda wciąż jeszcze kształtujesz i rozwijasz swoje zdolności i być może Cię zaskoczę – zapewne będziesz to robił/a przez większość swojego zawodowego życia.

W przypadku branży budowlanej możemy mówić o umiejętnościach w bardzo szerokim zakresie, w zależności od wykonywanej profesji. W pracy na stanowisku Specjalisty ds. Zakupów, Zuzanna jako najistotniejszą kompetencję wymieniła **umiejętności analityczne, zwłaszcza** **interpretowanie danych i wyciąganie z nich wniosków.** Podkreśliła też ogromne znaczenie **umiejętności komunikacyjnych**, co wynika z konieczności systematycznej współpracy z osobami z różnych stanowisk i profesji.

Zuzia dodała również, że w swojej codziennej pracy docenia znaczenie **działań zespołowych**, które budują pozytywną atmosferę pracy. Jako ostatnią – ale nie mniej ważną kompetencję w swoim zawodzie – **wymieniła umiejętność rozwiązywania problemów.** Branża budowlana rządzi się nieco swoimi prawami, a sytuacje „podbramkowe”, takie jak nagła zmiana projektu, wycofanie się lub nie wywiązywanie z ustaleń przez podwykonawcę, zdarzają się nierzadko. Swoją wypowiedź zakończyła jednak motywująco: „Jedno jest pewne, nie ma nudy w tej pracy i trzeba działać naprawdę szybko”.

Ciężko jest mówić o podejmowaniu jakichkolwiek decyzji związanych z przyszłością, nie znając ścieżek, które mogą nas zaprowadzić do celu. Zdaniem Zuzi ważne jest, aby wiedzę w tym zakresie rozwijać jak najwcześniej – o ile będziemy przekonani co do swojego wyboru. W jej przypadku doskonale sprawdziło się **technikum o profilu budowlanym**. Technikum jest o tyle rozsądną opcją, że daje różne alternatywy – nawet jeśli ostatecznie nie zdecydujemy się na pracę w zawodzie, to zawsze mamy szansę na bieżąco utrwalać wiedzę ogólną, która przyda nam się, aby zdać egzamin maturalny, a ten jak wiadomo – jest przepustką na studia.

Zuzia wspomniała, że wybór technikum ułatwił jej początki na studiach, gdyż miała już fundament – podstawową wiedzę teoretyczną i praktyczną. To wpłynęło na jej komfort nauki, który dał jej poczucie, że swobodniej przyswoi nowe treści. Dodała jednak, że pewne umiejętności praktyczne (murowanie, skręcenie belki zbrojeniowej czy nawet spawanie), których nauczyła się w technikum, nie są uwzględnione w programie studiów, co ponownie utwierdziło ją w słuszności swojego wyboru.

Inną możliwością drogi edukacyjnej jest **liceum ogólnokształcące** (np. klasa o profilu matematyczno-fizycznym)**, a następnie wybór studiów na kierunku budownictwo lub inżynieria środowiska.**

Słowa Zuzi, podsumowujące jej wypowiedź na temat edukacji, w pełni oddają znaczenie podejmowanych przez nas decyzji edukacyjno-zawodowych: „Wybór szkoły średniej nie definiuje naszej dalszej kariery, ale może nas do niej przybliżyć”.

Możliwości rozwoju w branży budowlanej

Praca w obszarze budownictwa daje szerokie możliwości zatrudnienia. W zależności od indywidualnych zainteresowań i zasobów, można wybrać jedną z licznych ścieżek. W przypadku pracy w biurze są to stanowiska związane m.in. z projektowaniem, ofertowaniem lub, jak w przypadku naszej bohaterki, zakupami. Z kolei praca bezpośrednio na budowie pozwala na podjęcie profesji takich jak murarz, zbrojarz, betoniarz, ale również inżynier budowy, kierownik czy inspektor nadzoru. „Każda z tych ról jest niezwykle ważna i jedna nie wyklucza drugiej, tylko razem tworzą branżę budowlaną, a dzięki pracy tych wszystkich specjalistów możemy podziwiać piękne budowle" - dodała Zuzia.

Nie ma co ukrywać, że praca – nawet ta wymarzona – nie zawsze smakuje jak ciastko oblane lukrem. Każdy dzień to nowe wyzwanie i kolejne zadanie do wykonania. A jakie plusy i minusy swoich codziennych obowiązków dostrzega Zuzanna? Według niej trudnością bywa czasem fakt, że nie zawsze ma wpływ na sytuację. Różne komplikacje mogą pojawić się niezależnie od niej i wówczas istotna jest dobra organizacja pracy oraz szybkość działania. Zuzia podkreśliła również, że realizując kilka projektów niezwykle ważne jest wyznaczanie priorytetów. Osoby, który bywają roztrzepane i chaotyczne mogą więc mieć problem z objęciem takiego stanowiska.

Z kolei jako największy plus swojej pracy Zuzanna uznała to, że jest ona nieprzewidywalna i każdego dnia potrafi zaserwować coś zaskakującego.

„Wydawać by się mogło, że praca przy zakupach jest monotonna bo ciągle niby robi się to samo – czyta dokumentację techniczną, przygotowuje zapytanie ofertowe, zbiera oferty, przeprowadza negocjacje. Jednak wcale tak nie jest. Każdy realizowany przez nas kontrakt jest inny i każdy może czegoś nauczyć” - podsumowuje Zuzia.

Przy podejmowaniu decyzji edukacyjno-zawodowych warto kierować się różnymi czynnikami – własnymi kompetencjami, zainteresowaniami, ograniczeniami. Często korzystamy także ze wsparcia i doświadczenia osób, które są dla nas ważne lub stanowią swego rodzaju autorytet. Zuzia, jako wciąż młoda, ale już posiadająca praktykę zawodową osoba, pokusiła się o pewną wskazówkę, która może okazać się cenna: „Nie ma jednej złotej recepty na życie, a szkoda. Jakbym miała dać jakąś radę młodszej osobie to, **żeby nie przestawała marzyć i dążyła do celu**. W całej tej drodze, która prowadzi do wymarzonej kariery, będzie mieć wzloty i upadki. Bardzo ważne w tym wszystkim jest to, żeby się nie poddawać przy pierwszej nieudanej próbie i cały czas próbować”. Zuzia wspomniała również o tym, że obecnie istnieją różne możliwości i drogi prowadzące po upragniony cel. Zaznaczyła, że warto ryzykować i doświadczać nowych wyzwań, a każda aktywność pozwala kształtować nowe kompetencje i rozwija umiejętność wyciągania wniosków na przyszłość.

Masz pytania dotyczące artykułu? Napisz do nas: [kontakt@mapakarier.org](mailto:kontakt@mapakarier.org)

Drzemie w Tobie unikalny zestaw **zdolności i talentów**. Dowiedz się, jak je rozpoznać i świadomie rozwijać, aby czerpać satysfakcję z tego, co robisz i skutecznie zaplanować swoją drogę edukacyjną i zawodową. 

Mocne strony to wszystko, co w Tobie dobre: umiejętności, cechy, pasje, talenty. Nawet „słabości” mogą stać się atutem i siłą, jeśli tylko je zrozumiesz. 

Znajomość swoich mocnych stron pozwala na świadome planowanie przyszłości edukacyjnej, zawodowej i osobistej. Gdy wiesz, co Cię interesuje, w czym jesteś dobry/a i co jest dla Ciebie ważne, łatwiej podejmiesz decyzje, które będą do Ciebie pasować. 

W świecie, który się szybko zmienia, umiejętność dostrzegania i nazywania swoich atutów nie jest tylko przydatna, lecz konieczne. 

Mocne strony nie są czymś stałym. Zgodnie z koncepcją nastawienia na rozwój  Carol Dweck, większość naszych cech, umiejętności i talentów można rozwijać dzięki zaangażowaniu, wysiłkowi i uczeniu się. To, co dziś jest Twoją słabością, jutro może stać się atutem, pod warunkiem, że potraktujesz to jako punkt wyjścia, a nie ograniczenie. 

Nie zawsze łatwo jest odpowiedzieć na pytanie: „W czym jestem dobry/a?”. Ale istnieją sprawdzone sposoby, które pomagają lepiej poznać siebie i odkryć swoje mocne strony. Najlepiej łączyć kilka metod: **działać, obserwować siebie, zadawać pytania i korzystać z opinii innych.**

Skoro masz już za sobą rozgrzewkę i pierwsze przemyślenia, czas na zadania, które pomogą Ci lepiej nazwać i zrozumieć swoje mocne strony.

**Zadanie 1. Twój dziennik.** Przez 7 dni zapisuj codziennie jedną rzecz, z której jesteś dumna/y oraz jedną czynność, która sprawiła Ci satysfakcję. Dzięki temu zaczniesz zauważać, co daje Ci radość oraz kiedy czujesz się pewnie i kompetentnie. 

**Zadanie 2. Mapa mocnych stron.** Narysuj mapę myśli z Twoim imieniem w środku. Dodawaj gałęzie, np. zainteresowania, ulubione lekcje, umiejętności, w czym jesteś dobry/a, co lubisz robić w wolnym czasie, co chcesz rozwijać. 

**Zadanie 3. Twoja linia mocy**. Narysuj swoją linię od urodzenia do teraz. Zaznacz 3-5 ważnych wydarzeń i sukcesów i odpowiedz na pytania: Co się wydarzyło? Jakie cechy i umiejętności mi pomogły? 

Śmiało uzupełniaj swoją linię innymi wydarzeniami, które przyjdą Ci do głowy. 

**Zadanie 4. Mam dowody.** Korzystając z załączonych tabel [Cechy charakteru](https://mapakarier.org/assets/uploads/2e43c48575a0df0021016486f7658e2f.pdf?v=1780399953) i [Umiejętności](https://mapakarier.org/assets/uploads/90bc1a4843bb0155994e477f9e251ad4.pdf?v=1780399953), zapoznaj się z wypisanymi cechami i umiejętnościami, wskazując przykłady ze swojego życia, które je potwierdzają.

**Zadanie 5. Siedem dni - 7 pytań.** Na to ćwiczenie daj sobie czas. Każdego dnia notuj odpowiedzi na jedno z poniższych pytań, niech to pytanie towarzyszy Ci przez cały dzień:

Czasem inni widzą w nas to, czego sami nie dostrzegamy. Nie bój się pytać, a może dowiesz się o sobie czegoś zaskakującego?

**Zadanie 1. Mocne strony okiem innych.** Poproś 3–4 bliskie osoby (np. rodziców, przyjaciół, nauczyciela), żeby powiedziały lub napisały, za co Cię cenią i w czym jesteś dobry/a. Zanotuj i uzupełnij tymi informacjami swoją mapę mocnych stron z zadania 2.

**Zadanie 2. Oni mają dowody**. Korzystając z załączonych tabel [Cechy charakteru](https://mapakarier.org/assets/uploads/2e43c48575a0df0021016486f7658e2f.pdf?v=1780399953) i [Umiejętności](https://mapakarier.org/assets/uploads/90bc1a4843bb0155994e477f9e251ad4.pdf?v=1780399953) poproś bliskie Ci osoby o zaznaczenie i dopisanie przykładów z życia, potwierdzających Twoje mocne strony. 

Aby odkrywać swoje mocne strony, warto działać, próbować nowych rzeczy i wyciągać z nich wnioski.  

**Zadanie 1. Pomocna Dłoń**. Dowiedz się, jakie Twoje umiejętności są przydatne i doceniane. Pomóż komuś w czymś, co lubisz i co dobrze Ci wychodzi.

**Zadanie 2. Nowe terytorium**. Sprawdź, jak reagujesz na nowe wyzwania i zrób coś, czego nigdy wcześniej nie próbowałeś/aś – nowy sport, aktywność, język, potrawę, rysunek. 

**Zadanie 3. Poszukaj wolontariatu.** Zaangażowanie się w różne inicjatywy wolontarystyczne to świetny sposób na sprawdzenie siebie, rozwijanie nowych zdolności oraz działanie w ważnych sprawach. 

Za Tobą kilka zadań i jeszcze więcej przemyśleń. Spróbuj podsumować wszystkie te informacje. 

Jeśli chcesz, pokaż wnioski i notatki rodzicom lub bliskim i poproś, by dodali coś od siebie. Możesz także porozmawiać z doradcą zawodowym, psychologiem lub pedagogiem w szkole – pomogą Ci spojrzeć na siebie z innej perspektywy.

Utwórz swoje portfolio: zbierz dyplomy, certyfikaty, prace, projekty, dokonania i refleksje. Wracaj do niego regularnie i dodawaj nowe rzeczy. 

Pamiętaj, że każde nowe doświadczenie to okazja do odkrywania i rozwijania kolejnych mocnych stron. Pod warunkiem, że dasz sobie chwilę na przemyślenie, co to doświadczenie o Tobie mówi.

Masz pytania dotyczące poznawania swoich mocnych stron? A może masz pomysł na temat kolejnego wpisu na blogu? Napisz do nas: [kontakt@mapakarier.org](mailto:kontakt@mapakarier.org). Więcej ciekawych wskazówek znajdziesz na [Instagramie Mapy Karier](https://www.instagram.com/mapa.karier/) – zaobserwuj nas!

Jak poznać swoje mocne strony?

Będziesz mieć więcej niż jeden zawód

Jeszcze niedawno wyglądało to prościej: szkoła, zawód, jedna praca na całe życie. Dziś rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej - zmieniamy role zawodowe i specjalizacje nawet kilka razy. Z naszego artykułu dowiesz się, jakie korzyści i wyzwania niosą ze sobą takie zmiany.

Dlaczego praca na całe życie to przeszłość?

Rynek pracy i jego wymagania zmieniają się, powstają nowe zawody, a niektóre znikają. I nie jest to zjawisko nowe, ale obecnie tempo tych zmian jest o wiele bardziej dynamiczne niż kiedyś. 

Dzieje się tak m.in. dlatego, że **technologia rozwija się w szybkim tempie**. Coraz więcej czynności wykonują  za nas roboty, programy komputerowe, czy sztuczna inteligencja (AI). To oznacza, że niektóre zawody stają się niepotrzebne – ale w ich miejsce pojawiają się nowe, których kiedyś nie było. 

Zmiany to nie tylko szybki rozwój technologii, to także **zmiana stylu życia ludzi,** czyli komunikacji, sposobu korzystania z usług, spędzania wolnego czasu, czy choćby robienia zakupów. Wszystko to wpływa na to, jakie umiejętności i zawody są dziś potrzebne, a jakie tracą na znaczeniu.

**Długość życia i aktywność zawodowa** wydłuża się, a ludzie mogą (i często muszą) podejmować różne role zawodowe. Skoro zmieniają się formy zatrudnienia i mniej osób pracuje całe życie w jednej firmie na etacie, powszechne stają się umowy tymczasowe, freelance, czy praca projektowa lub hybrydowa. To samo w sobie dodaje dynamizmu rynkowi. 

W praktyce może to oznaczać wykonywanie różnych zawodów w odstępach czasowych lub łączenie różnych form. Skoro praca nie wygląda już tak, jak kiedyś - to nie chodzi tylko o to, by znaleźć jeden zawód „na całe życie”, ale o to, by umieć się dostosować, rozwijać i wykorzystywać swoje talenty w różnych sytuacjach. W taki sposób adaptujemy się do zmieniającego się świata pracy.  

Dlatego też coraz ważniejsze staje się, by: 

Daje Ci to większą wolność, ale wymaga uważności. Sprawi jednak, że poradzisz sobie niezależnie od tego, co przyniesie przyszłość. 

Twoja kariera zawodowa nie będzie liniowa ani jednolita, lecz wielowymiarowa i elastyczna, i nie zawsze przewidywalna. Czasem będziesz pracować na etacie, kiedy indziej na zlecenie, a może założysz własną działalność. Możesz też łączyć różne formy pracy – np. etat i pasję, która z czasem stanie się dodatkowym źródłem dochodu.

Ludzie, którzy nie wybrali jednej ścieżki 

W przestrzeni publicznej i wokół siebie możesz dostrzec wiele przykładów osób zmieniających branże  oraz łączących wiele ról zawodowych. Spójrz na przykłady ludzi łączących różne funkcje  zawodowe:

Zmiany zawodów, specjalizacji czy miejsc pracy mają swoje plusy i minusy. 

Mogą dawać **większe bezpieczeństwo finansowe**, np. kiedy jedna branża przechodzi kryzys, można oprzeć się na innej. Próbowanie różnych ścieżek kariery, poznawanie nowych branż i ciągłe uczenie się to świetny sposób na rozwój. Dzięki temu zdobywasz różnorodne doświadczenia, a także uniwersalne umiejętności, które możesz wykorzystać w wielu zawodach i miejscach pracy. 

Dla niektórych perspektywa zmian pracy, rodzaju zadań, konieczność przekwalifikowania oznacza szansę na psychiczny oddech, brak nudy i różnorodność. Jednak dla innych może być **przytłaczająca i stresująca,** bo trudno zaplanować przyszłość, gdy nie wiadomo, czy jeden zawód wystarczy na całe życie.

Co więcej, w świecie, który szybko się zmienia, trzeba się stale dokształcać – uczyć się obsługi nowych narzędzi, poznawać inne sposoby pracy, zdobywać kolejne kompetencje. To wymaga inwestowania czasu, energii i często też pieniędzy, np. na kursy, certyfikaty czy dodatkowy sprzęt. Nie wszyscy mają równe szanse. Na przykład osoby starsze lub pochodzące z mniejszych miejscowości mogą mieć utrudniony dostęp do nowoczesnej edukacji, czy technologii. 

Różnorodność ról zawodowych, ale i form pracy może oznaczać mniejszą stabilizację, np. własna działalność, dodatkowe zlecenia, zarządzanie projektami - brak urlopu, L4, świadczeń, ryzyko nieregularnych dochodów.  

Jak widzisz, wszystko ma swoje plusy i minusy. Świadomość tych wyzwań pozwala dobrze się do nich przygotować.  

Przy dynamicznych zmianach, największe szanse mają osoby, które potrafią się do nich dostosować. To osoby elastyczne,  dynamicznie  reagujące na nowe okoliczności, szybko uczące się i otwarte na nowe doświadczenia. 

Pamiętaj, nie musisz mieć jednej odpowiedzi na pytanie „kim chcesz być w przyszłości?”. Możesz mieć ich kilka – i to jest OK. 

Masz pytania dotyczące zmiany zawodu? A może masz pomysł na temat kolejnego wpisu na blogu? Napisz do nas: [kontakt@mapakarier.org](mailto:kontakt@mapakarier.org). Więcej karierowych wskazówek znajdziesz na [Instagramie Mapy Karier](https://www.instagram.com/mapa.karier/) – zaobserwuj nas!

Technik turbin wiatrowych.
Manager Biura Projektowego Omega Wind - łączy praktyczne doświadczenie w zakresie instalacji i serwisu z rolami zorientowanymi na zarządzanie strategiczne, komunikację i szkolenia.
Jest również aktywnym twórcą treści cyfrowych prowadząc kanał YouTube „Beyond Wind” oraz jako prelegent na temat kompetencji i komunikacji w sektorze morskiej i lądowej energetyki wiatrowej.
Pełniąc różne funkcje, od koordynacji projektów na miejscu, planowania usług, po zarządzanie PMO, znany jest z pozytywnego nastawienia i dostosowywania działań do wysokich standardów bezpieczeństwa, jakości i komunikacji w dynamicznie rozwijającym się środowisku energetyki wiatrowej.


Maksym Jeziorny

Nowoczesne technologie transformacji energetycznej

Serwis w chmurach, czyli o pracy technika turbin wiatrowych

Kierownik Działu OnShore & Grid, Departament morskich farm wiatrowych, Polenergia.
Ukończył studia inżynierskie i magisterskie na Wydziale Budownictwa Politechniki Śląskiej. Posiada uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej umożliwiające kierowanie robotami budowlanymi.
Doświadczony ekspert w obszarze inżynierii, budownictwa oraz energetyki odnawialnej, specjalizujący się przede wszystkim w prowadzeniu i nadzorze procesów rozwoju projektów. Posiada również kilkuletnie doświadczenie wykonawcze, zdobyte podczas pracy na budowie – zarówno na rynku polskim, jak i zagranicznym – co pozwala mu łączyć perspektywę inwestorską z praktycznym podejściem realizacyjnym. W swoich obszarach odpowiada m.in. za monitorowanie postępu prac, ocenę zgodności działań z harmonogramem, budżetem i założeniami projektowymi. Wspiera procesy decyzyjne udziałowca oraz koordynuje współpracę z kluczowymi interesariuszami projektu.
W firmie Polenergia pracuje na stanowisku Kierownika działu Onshore & Grid, w której od 2023 r. jest zaangażowany w przygotowanie i realizację projektów morskich farm wiatrowych Bałtyk 2 i Bałtyk 3 oraz Bałtyk 1. W projektach Bałtyk odpowiada za koordynację współpracy oraz komunikacji z przedstawicielami strony wojskowej oraz formalne reprezentowanie Spółki w ramach umowy doradczej obejmującej uzyskanie kompletu pozwoleń na budowę niezbędnych do rozpoczęcia prac budowlanych. Natomiast po stronie Polenergii jako udziałowca pełni funkcję nadzorczą nad obszarem onshore oraz grid, odpowiadając za zarządzanie pracami zespołu w tych zakresach na poziomie właścicielskim.


Mateusz Skowronek

Podróż zielonej energii: od wiatraka do człowieka

Kierowniczka ds. Ochrony Środowiska, Dział ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju, Polenergia.

Ukończyła studia magisterskie na kierunku Ochrona Środowiska na Wydziale Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. 
Ekspertka w obszarze ochrony środowiska w procesie inwestycyjnym. Podczas swojej kariery zawodowej pracowała przy projektach sektora energetyki i gazownictwa: pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, gazociągu podmorskiego Baltic Pipe i morskich farm wiatrowych. Posiada znajomość przepisów prawa krajowego i wspólnotowego w obszarze ochrony środowiska oraz szeroką wiedzę i doświadczenie z zakresu ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko, uzyskiwania decyzji administracyjnych i ochrony bioróżnorodności. Specjalizuje się w planowaniu, realizacji i nadzorze działań środowiskowych związanych z rozwojem i budową morskich farm wiatrowych.
W firmie Polenergia pracuje na stanowisku Kierowniczki ds. ochrony środowiska, w której od 2020 r. jest zaangażowana w przygotowanie i realizację projektów morskich farm wiatrowych Bałtyk 2 i Bałtyk 3 oraz Bałtyk 1. W projektach Bałtyk pełni rolę Liderki ds. środowiskowych, odpowiedzialnej za uzyskanie pozwoleń środowiskowych niezbędnych do realizacji morskich farm wiatrowych wraz z morską i lądową infrastrukturą służącą do wyprowadzenia energii elektrycznej z farm do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a także wsparcie i nadzór środowiskowy na etapie ich budowy. 


Anna Marczak

Super-zawód, który ubiera firmy na zielono

Baza inspiracji o edukacji i karierze. Blog dla młodzieży. Zawody przyszłości. Ścieżki kariery dopasowane do Ciebie.

StrefaMłodzieży

Blog dla młodzieży

Najnowsze artykuły

Temat miesiąca

Narzędziownik

Eksploruj Ścieżki kariery

Filtr preferencji

Inspiracja zawodowa na dziś

NOWOŚĆ!

#ZawodowyStream

Ostatnie streamy

Karierowy niezbędnik

Baza inspiracji
o edukacji
i karierze zawodowej

Znajdź nas w sieci

Zawody przyszłości

Odkryj ścieżki kariery według kategorii